اطلاعات در عصر حاضر جای طلا و مواد خام را گرفته است. آدمی از عصر صنعتی
به عصر اطلاعات راه یافته است و همواره با امواج مختلفی از اطلاعات گوناگون
در زمینه های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ازطریق رسانه های جمعی
ازجمله اینترنت روبرو می شود.
در اینجا باید پرسید آیا زنان ما به عنوان نیمی از جمعیت کشور از این پدیده
بزرگ هزاره سوم استفاده کرده و آن را درجهت بهبود زندگی خود به کار می
برند؟
فقدان نظرات و دیدگاههای زنان در جامعه اطلاعاتی حکایت از این دارد، که
آنها به خوبی از فناوریهای اطلاعاتی درجهت بهبود شرایط زندگی خود استفاده
نمی کنند.
● زنان در عرصه فناوری اطلاعات
جامعه ای که حول محور اطلاعات به وجود آمده است باعث برقراری آزادی انتخاب
در هر چیزی شده است. عدم دسترسی زنان به منابع چهارگانه ثروت، منزلت،
اطلاعات و قدرت درهمه عرصه های تاریخ آشکار است. این درحالی است که برخی از
طرح ریزان معتقدند که فناوری اطلاعات از لحاظ جنسیتی بی طرف است و درنتیجه
زنان و مردان باید به طور عادلانه از آن منتفع شوند. با وجود این، نتایج
یک تحقیق (برمبنای شش مطالعه موردی از پروژه های ترویج فناوری اطلاعات و
ارتباطات در آسیا و آفریقا و آمریکای شمالی) این فرضیه را تایید می کند که
زنان به نحو برابر از این پروژه منتفع نیستند.
«مایکل پاستور» نیز در مقاله ای تحت عنوان «شکاف دیجیتالی در سطح دنیا هنوز
وجود دارد» بیان می کند که زنان همچنان خود را شاغلان به شغلهای سطوح
پایین‌تری در عرصه فناوری اطلاعات و ارتباطات می‌یابند درحالی که مردان با
قبول مشاغل پرمسئولیت تر دستمزدهای بالاتری دریافت می کنند.
«جودی واجک من» جامعه شناس استرالیایی نیز درکتاب تکنوفمینیسم خود بیان می
کند که در زمینه علوم رایانه مردان نقش بسیار برجسته تری نسبت به زنان
دارند.
کسب آمار موفق استفاده زنان از اینترنت در کشورهای درحال توسعه بسیار دشوار
است، هرچند واضح است که تعداد این زنان بسیار کم و توزیعشان محدود است.
اکثر کاربران زن اینترنت تقریبا درهمه کشورهای درحال توسعه نماینده کل زنان
کشورشان نیستند بلکه جزو نخبگان و اقلیتها هستند. برحسب آمار منطقه ای،
زنان تنها ۶ درصد کاربران اینترنت را در خاورمیانه تشکیل می دهند.
ریشه این مشکل در این کشورها علاوه بر مبحث فرهنگی، به این موضوع برمی‌گردد
که عده زیادی مسائل جنسیت و فناوری اطلاعات را نادیده می گیرند، تنها با
این توجیه که توسعه باید در ابتدا به مسائل ضروری توجه کند.
● موانع دسترسی زنان به فناوری اطلاعات
مانع فرهنگی که تحت تاثیر فرهنگ جهانشمول مردسالاری صورت می گیرد، عدم
آشنایی با زبان انگلیسی، موقعیت جغرافیایی، عدم وجود امکانات مناسب با
هزینه های سخت افزار و نرم افزار و نگهداری، عدم آشنایی به مهارتهای انتشار
و جستجوی اطلاعات و مهارتهای ویژه رایانه و همچنین آگاهی محدود زنان در
زمینه انواع فرصتهای فراهم شده به وسیله فناوری اطلاعات و ارتباطات ازجمله
موانع قابل لمس در این زمینه است.
▪ علاوه بر موارد فوق پژوهشی که در این زمینه در منطقه آسیا و پاسفیک انجام شده است، به طورخلاصه موارد زیر را نیز متذکر می شود:
ـ عدم ثبات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بویژه در قفقاز، ارمنستان، جمهوری آذربایجان، گرجستان و مناطق آسیای مرکزی؛
ـ فقدان سیاستهای تشویق کننده در زمینه استفاده از این فناوری به عنوان
ابزار توسعه که می تواند از ضعف زیرساختهای این فناوری مانند خطوط تلفن
ناکارآمد یا نبود برق در برخی مناطق روستایی و مناطق دور در اقیانوسیه و
قسمتهایی از آسیا ناشی شده باشد.
ماهنامه تدبیر
(شنبه ۲۴ بهمن ۱۳۹۴)
۰۹:۳۳